Kinh nghiệm làm gia sư tại Đà Nẵng của tôi

Làm gia sư cần phải có tình yêu, niềm đam mê với nghề. (Ảnh minh họa).

Gia sư – nấc thang đầu tiên

Ngay từ những năm đầu học ở trường Đại học Sư phạm, phần lớn các bạn sinh viên sư phạm luôn lựa chọn gia sư như là một công việc “rèn luyện” kỹ năng sư phạm sau này của bản thân, và nó cũng là việc làm giúp các bạn trang trải cuộc sống có phần “tự lập” hơn từ sau khi thi đậu Đại học, đi học xa nhà. Tuy nhiên, không phải bất cứ bạn sinh viên sư phạm nào cũng sẵn sàng chọn công việc đi dạy kèm ngay từ đầu. Lý do? Có nhiều lý do khác nhau, nhưng có lẽ, lý do chủ yếu là vì các bạn vẫn còn rụt rè, tự ti, chưa đủ tâm lý để thật sự lựa chọn việc dạy kèm làm bước khởi đầu cho sự nghiệp giáo dục của mình. Tôi cũng vậy, khó khăn lớn nhất của tôi là luôn lo lắng, bản thân thấy mình chưa đủ tự tin để có thể giảng dạy một ai đó. Năm đầu học Đại học, tôi nhiều lần được nghe bạn bè kể về buổi dạy kèm đầu tiên, tháng lương đầu tiên đi làm gia sư, những niềm vui mà học trò mang đến, và tất nhiên có cả những câu chuyện buồn. Lúc ấy, tôi chỉ biết thèm thuồng nhìn các bạn cứ mỗi chiều, mỗi tối đạp xe, đi bộ đến từng gia đình học trò. Cứ như vậy, tôi đã phải tự đấu tranh với chính mình, tự cổ vũ và động viên mình cần mạnh mẽ, tự tin hơn để thử thách bản thân. Và tôi đã mạnh dạn tự mình đi tìm suất dạy kèm đầu tiên – khi ấy, tôi đã là sinh viên năm 2.

Trong những buổi đầu làm gia sư, tôi thấy mình như một con nai ngơ ngác, thật sự có quá nhiều điều tôi chưa biết. Tôi chợt thấm thía hơn sự khó khăn trong việc làm gia sư từ những gì mà bạn bè trước đó đã trải qua. Nhưng các bạn biết đấy, không ai là người tài giỏi, và bạn càng không thể là một người làm việc giỏi, xuất sắc ngay trong lần đầu tiên. Với khoảng thời gian đi dạy kèm mà tôi có được, cũng đủ để tôi thu về cho mình những kinh nghiệm và bài học quý báu khi làm gia sư.

Bạn thân mến! Dưới đây sẽ là những kinh nghiệm mà tôi đã có được trong hành trình làm gia sư ở Đà Nẵng, bạn có sẵn sàng cùng tôi điểm qua những kinh nghiệm quý báu ấy ngay bây giờ?

Gia sư – những nấc thang tiến về thành công

Nấc thang thứ 1: Tôi chỉ nói ngắn gọn: “Phải có tình yêu với nghề dạy!”

Nấc thang thứ 2: Đảm bảo những yêu cầu về chuẩn mực, tác phong của nghề giáo

Những chuẩn mực, tác phong mà tôi đang muốn nói đến ở đây không phải là sự “cứng nhắc” trong môi trường dạy kèm. Nhiều bạn sinh viên, giáo viên cho rằng: dạy kèm thì cần gì phải đảm bảo những chuẩn mực, tác phong như đi dạy trên trường. Đây là suy nghĩ rất lệch lạc của một vài bạn. Ông cha ta đã từng nói: “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư”, gia sư hiểu theo nghĩa rộng thì cũng được xem là thầy, mà đã là thầy thì bạn cần có những yêu cầu cơ bản về chuẩn mực và tác phong của một người thầy. Chuẩn mực và tác phong ấy là gì? Đó là chuẩn mực trong giao tiếp ứng xử (với học sinh và phụ huynh), trong các tình huống sư phạm (chủ yếu là với học sinh), trong việc tư vấn tâm lý (với học sinh). Và tác phong ở đây là nói về vấn đề ăn mặc gọn gàng, chỉnh chu, phù hợp, không luộm thuộm, xuề xòa. Có thể nói, nếu bạn thực hiện hoặc phát huy được những chuẩn mực và tác phong cơ bản trên, thì hình ảnh về người gia sư sẽ trở nên đẹp hơn trong mắt của học sinh và phụ huynh.

Nấc thang thứ 3: Xây dựng kế hoạch phát triển năng lực cho người học

Theo tôi, phần lớn đối tượng học sinh được dạy kèm chủ yếu rơi vào 2 trường hợp: yếu hoặc khá. Tất nhiên, những trường hợp khác vẫn có thể rơi vào mức năng lực từ yếu đến giỏi. Thời gian đã đi dạy, tôi gặp đủ cả 2 trường hợp, học sinh yếu có và khá có. Từ thực tiễn giảng dạy, tôi thấy việc dạy gia sư đòi hỏi sự quan sát, phân tích và đánh giá đối tượng người học rất cao. Vì sao như vậy? Chúng ta cần quan sát, phân tích để phân loại được tính cách và năng lực của người học, đánh giá là để đưa ra những kết luận ban đầu về người học. Khi đã quan sát, phân tích và đánh giá được người học, biết các em là thuộc vào những trường hợp: học yếu – chăm chỉ, học yếu – hiếu động, học yếu – chậm tư duy – hiếu động, học khá – chăm chỉ, học khá – hiếu động, học khá – chủ quan, học khá – chủ quan – hiếu động – thiếu cẩn thận,… chúng ta sẽ dễ dàng hơn trong việc chuẩn bị nội dung kiến thức, bài tập cho các em, đồng nghĩa với việc phải lên kế hoạch dạy học (theo mức độ đơn giản đến nâng cao) và tùy vào từng giai đoạn học tập của các em.

Có thể nói, đây là việc làm không hề đơn giản. Để có được kế hoạch dạy học phù hợp nhằm phát triển năng lực người học, các bạn cần có kinh nghiệm dạy học với rất nhiều đối tượng có những đặc điểm khác nhau và phải dành nhiều thời gian để tìm hiểu những phương pháp dạy học hiệu quả (phương pháp đôi khi chính là kinh nghiệm của bản thân dạy gia sư ở Đà Nẵng). Đây là bước tốn nhiều công sức của người dạy nhưng lại giúp người dạy thấy rõ đối tượng mà mình đang hướng đến và cách để đưa người học vượt qua những rào cản, khó khăn trong việc chiếm lĩnh tri thức. Và bạn hãy nhớ, nấc thang đầu tiên sẽ là ngọn lửa giúp bạn đốt cháy những nấc thang còn lại khi bạn gặp phải những khó khăn, hãy tin chắc như vậy!

Nấc thang thứ 4: Hãy là “người bạn đồng hành”, đừng trở thành “phụ huynh thứ hai” của các em

- Kỷ luật ư? Tôi cam đoan bạn phải có!

Kỷ luật ở đây chính là những nguyên tắc mà người dạy cần đặt ra từ ban đầu cho các em, liên quan đến chuyện học bài và làm bài của các em. Nếu người học không tuân thủ thì bạn sẽ phạt các em chứ? Tất nhiên là có, nhưng đó là những hình phạt với mục đích sửa sai cho các em. Tuy nhiên, điều tối kị nhất là không có hình phạt đòn roi đối với các em. Các em dù ở lứa tuổi nào cũng là một cá thể đáng được tôn trọng và bảo vệ cả về thể xác và tâm hồn (đây là những quyền cơ bản của trẻ em), các bạn tuyệt đối không nên dùng đòn roi để kỷ luật, đây là việc làm mang tính chất phản giáo dục. Thay vào đó, hãy phạt các em bằng việc chép phạt, làm bài tập phạt, nộp tiền phạt hoặc có thể yêu cầu các em vận động một chút như thụt xì dầu, chạy bộ, quét nhà, rửa chén cho mẹ,…

- Bạn hãy là “chuyên gia” tâm lý của các em thay vì biến các em thành những bản sao

Thực tế do tính chất của việc dạy kèm, sự gần gũi và gắn bó giữa người dạy và người học khiến mối quan hệ giữa thầy trò có thể thân thiết như người thân. Có trường hợp, học sinh còn biết nghe lời gia sư hơn cả bố mẹ của mình. Đây chính là niềm vui và cũng là động lực giúp người dạy dạy tốt hơn. Tuy nhiên, bạn phải biết rằng, trong những trường hợp các em tâm sự và cần sự hỗ trợ, giải đáp một vài vấn đề từ bạn thì bạn sẽ làm như thế nào? Lời khuyên của tôi là bạn chỉ nên đưa ra những lời khuyên sau khi đã hiểu rõ về vấn đề mà các em đang gặp phải, đừng thay các em quyết định. Về cơ bản, các em vẫn còn đang trong quá trình hình thành nhân cách và tư duy, sự lựa chọn sẽ là điều tốt dành cho các em hơn là những mệnh lệnh, quyết định có sẵn. Vậy nên có thể thấy, việc dạy gia sư trong xã hội hiện nay, đòi hỏi người dạy cần phải có cả kỹ năng về tâm lý.

Nấc thang thứ 5: Hoặc là kiên trì cùng các em hoặc là kết thúc một mối quan hệ

Một vấn đề nữa tôi nghĩ các bạn cũng cần phải lưu ý đến khi gia sư tại Đà Nẵng, đó là thực trạng sau một thời gian dạy nhưng học sinh không có sự tiến bộ. Nguyên nhân của thực trạng này còn phải tùy vào mỗi trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, khi nhận thấy việc dạy kèm của mình đang có sự chững lại hoặc đến mức là kết quả học của học sinh bị giảm sút, tôi nghĩ bạn nên đánh giá lại tình hình và mạnh mẽ đưa ra quyết định. Có nhiều bạn vì thương học trò nên trì hoãn trong việc chấm dứt việc dạy, nhưng bạn phải luôn nhớ mục đích của việc làm gia sư, đó là giúp các em có được sự tiến bộ hơn trong học tập.

Bạn thân mến! Trên đây là những nấc thang cũng chính là những kinh nghiệm làm gia sư tại Đà Nẵng mà tôi thành tâm chia sẻ cùng mọi người. Bạn sẽ thấy những điều này xuất hiện đâu đó trong chính trường hợp của mình hoặc của bạn bè, đồng nghiệp. Những gì bạn vừa đọc qua có thể xem nó như là sự chuẩn bị và cũng là hành trang cho hành trình làm gia sư của bạn. Điều cuối cùng tôi muốn khẳng định: gia sư cũng là một nghề, và bất cứ nghề nào đòi hỏi bạn phải có đam mê và có cái tâm thật sự, có như vậy bạn mới thành công với quyết định của bản thân./.

Bài viết: Kinh nghiệm làm gia sư tại Đà Nẵng của tôi

Tác giả: Thị Thư